Bipolar bozuklukların tedavisi
Hangi ilaç terapileri vardır?
Bipolar bozukluğun tedavisinde kullanılan çok sayıda ilaç vardır. Hekim ilaçları seçerken, akut epizot içindeki (depresif, manik veya karma) ön planda duran semptomlara, hastanın geçmişteki hastalığında edindiği olumlu deneyimlere, yan etki profiline ve kontrendikasyonlara göre karar verir. Genellikle kombinasyon terapileri uygulanır; örneğin ruh hali stabilizatörleri ile birlikte antipsikotikler veya antidepresanlar verilir. Aşağıda, bipolar bozukluklarda uygulanması olası bütün ilaçlı terapileri özetleyen bir tablo bulunmaktadır.
| İlaç tipi | Etkin madde adı | Ticari adı (örnekler) |
|---|---|---|
| Stimmungstabilisierer | Lithium | Quilonum, Hypnorex retard |
| Valproat | Orfiril, Ergenyl | |
| Carbamazepin | Tegretal, Timonil | |
| Lamotrigen | Lamictal | |
| Oxacarbazepin | Trileptal | |
| Atypische Antipsychotika | Amisulprid | Solian |
| Aripiprazol | Abilify | |
| Clozapin | Leponex | |
| Olanzapin | Zyprexa | |
| Paliperidon | Invega | |
| Quetiapin* | Seroquel | |
| Risperidon | Risperdal | |
| Ziprasidon | Zeldox | |
| Typische Antipsychotika | Haloperidol | Haldol |
| Flupenthixol | Fluanxol | |
| Zuclopenthixol | Ciatyl | |
| Benzodiazepine (Beispiele) | Diazepam | Valium |
| Lorazepam | Tavor | |
| Oxazepam | Adumbran | |
| Hypnotikum (Beispiele) | Zolipdem | Stilnox |
| Zopiclon | Ximovan |
| Antidepresan tipi (AD; örnekler) | Etkin madde adı | Ticari adı (örnekler) |
|---|---|---|
| Selektive Serotonin- Wiederaufnahmehemmer (SSRI) |
Fluoxetin | Fluktin |
| Paroxetin | Seroxat | |
| Duale selektive Serotonin- und Noradrenalin-Wiederaufnahmehemmer (SSNRI) | Venlafaxin | Trevilor |
| Trizyklische AD | Amitryptilin | Saroten, Amineurin |
Ruh hali stabilizatörleri hakkında neler bilmeliyim?
Ruh hali stabilizatörleri bipolar bozuklukların ilaçlı tedavisindeki temel
direklerdir. Bu ilaçlar hem manik hem de depresif hastalık epizotlarındaki
aşırı ruh hali dalgalanmalarını dengelerler ve bu nedenle hem akut fazlarda
hem de nüksetme profilaksilerinde kullanılırlar. Eskiden çok az preparat
bulunurken, bugün çok sayıda ilaç bulunmaktadır. Aşağıdaki tabloda, en
önemli ve en sık kullanılan ruh hali stabilizatörleri hakkındaki önemli
özet bilgiler bulunmaktadır.
Önemli bilgi
Lithium
- Lithium bir tuzdur.
- Bipolar bozuklukların nüksetme profilaksilerinde, maninin akut tedavisinde ve nüks eden depresyonun ek terapisinde kullanılmasına izin (ruhsat) verilmiştir.
- Antimanik etkisi bir ile üç hafta içinde, antidepresif etkisi ise dört ile altı hafta arasında görülür.
- Vakaların yaklaşık %80'inde manik veya depresif epizodun nüksetmesini önler. Epizot önlenemezse, Lithium semptomatiği önemli ölçüde zayıflatır.
- Lithium'un düşük seviyelerde depresyona ve yüksek seviyelerde de maniye daha iyi etki ettiği yönünde bildirimler vardır.
- Lithium uzun süre alınmak zorundadır, ani olarak kesilmesi vakaların yaklaşık %50 ile %90'ında hastalığın ilerlemesine neden olur.
- Lithium tuzlarının dar bir terapi penceresi vardır, yani kolayca aşırı doz haline gelebilirler. Bu nedenle ilaçlar alınırken dikkatli olunması (güvenilir alma ve düzenli kan tahlili gerekli) önemlidir.
- Lithium terapisinden önce ve sonra vücut ağırlığı, boyun çevre genişliği, tiroit bezi ve böbrek değerleri, lithium tuzlarının kan seviyesi, EKG ve EEG'yi içeren kontrollerin yapılması zorunludur.
Anti epileptikler (Anti konvulsium ilaçlar): Valproat
- Valproat bir antiepileptiktir.
- Bipolar bozuklukların nüksetme profilaksilerinde ve maninin akut tedavisinde kullanılmasına izin verilmiştir.
- Valproat aynen Lithium gibi etkilidir ve özellikle manik epizotlarda, karma biçimlerde ve Rapid Cycling'de kullanılır.
- Bir avantajı da, Valproatın infüzyon terapisi olarak da kullanılabilmesidir. Bu sayede çok daha hızlı bir anti manik etki sağlanır.
- Valproatın terapi penceresi Lithiumdan çok daha geniştir. Valproata genellikle iyi tahammül edilir.
Anti epileptikler (Anti konvulsium ilaçlar): Carbamazepin
- Carbamazepin bir antiepileptiktir.
- Lithium'un yeterli etki gösteremediği bipolar bozukluklarda nüksetme profilaksisi olarak kullanılmasına izin verilmiştir.
- Karma durumlarda ve Rapid Cycling'de Carbamazepin Lithiuma üstün görünmektedir.
- Etkin doz kişiye göre çok farklıdır. Bu nedenle hastanın ve ilacın uyumluluklarına yönelik hassas bir kontrol gereklidir.
- Carbamazepin'in bir dezavantajı, çok sayıda preparatla yüksek ölçüde etkileşime girmesidir. Bu nedenle çeşitli ilaçlarla birlikte verilmesi çok fazla güvenli değildir.
Anti epileptikler (Anti konvulsium ilaçlar): Lamotrigen
- Lamotrigen bir antiepileptiktir.
- Bipolar bozuklukların nüksetme profilaksisinde kullanılmasına izin verilmiştir.
- Genellikle bipolar II hastalıklarında depresif fazların nüksetme profilaksisinde kullanılır veya bipolar I hastalıklarda yan ilaç olarak kullanılır.
- Kullanımının kısıtlı olması, dozunun çok yavaş yükseltilebilmesindendir.
Atipik antipsikotikler Olanzapin
- Olanzapin bir atipik antipsikotiktir.
- Bipolar bozuklukların nüksetme profilaksilerinde ve maninin akut tedavisinde kullanılmasına izin verilmiştir.
- Olanzapin bipolar I hastalıklarının akut terapisinde, eğer eşzamanlı olarak psikotik semptomlar da görülürse, yan ilaç olarak da kullanılmaktadır.
- Manik, depresif ve karma epizotlarda önleyici olarak etkide bulunur, en çok da manik epizotlarda.
- Rapid Cycling'te etkili olduğu bildirilmiştir.
Atipik antipsikotikler Quetiapin
- Quetiapin bir atipik antipsikotiktir.
- Bipolar bozuklukların nüksetme profilaksilerinde ve maninin akut tedavisinde kullanılmasına izin verilmiştir.
- Quetiapin bipolar I hastalıklarının akut terapisinde yan ilaç olarak da kullanılmaktadır, eğer eşzamanlı olarak psikotik semptomlar da görülürse.
- Manik, depresif ve karma epizotlarda önleyici olarak etkide bulunur, en çok da manik epizotlarda.
