Pzikozların tedavisi
Yan etkilerle nasıl baş ederim?
İlaçla
terapi sürecinde çeşitli yan etkiler ortaya çıkabilir. Bu yan etkilerden
birçoğu dışarıdan görülemez, yani hekim sizin hangi yan etkilerden muzdarip
olduğunuzu fark edemez. Bu nedenle bu konuda hekiminizi aydınlatmalısınız.
Bu özellikle, konuşulması pek kolay olmayan cinsel işlev bozukluklarında
gereklidir. Açık bir görüşme çoğu zaman sorun ve korkuları çözüme kavuşturur
ve bir güven ilişkisinin kurulmasına katkıda bulunur. Biraz sabırlı olun:
Yan etkilerin çoğu başlangıçta ortaya çıkar ve sonradan kendiliğinden
yok olurlar.
Yan etkiler:
Nelere dikkat etmeliyim ve bunlarla nasıl uğraşırım
Ekstrapramidal motor bozukluklar
Nelere dikkat etmeliyim
- Kendinizi katı, ağır ve hareketsiz hissediyorsunuz.
- Ruh haliniz kötüleşiyor.
- Belki kötü görüyorsunuz.
- Aşırı durumlarda yutkunma zorluğu çekiyorsunuz veya artık aşağı doğru bakamıyorsunuz.
Bunların anlamı ve yapabilecekleriniz
- Bunlar genellikle terapinin başlangıcında ortaya çıkar.
- Eski antipsikotiklerde daha sık ortaya çıkarlar.
- Bir hekime başvurun.
- En az iki haftalığına biperid retard yazdırın.
- Hekiminizle doz azaltılışını veya antipsikotik ilacın değiştirilip değiştirilemeyeceğini görüşün.
Akatizi (= Oturma veya ayakta durma huzursuzluğu)
Nelere dikkat etmeliyim
- Artık sakince oturamıyorsunuz ve ayakta duramıyorsunuz.
- İçinizde bir huzursuzluk var.
- İçinizden sürekli hareket etmek veya koşmak geliyor.
Bunların anlamı ve yapabilecekleriniz
- Bakınız: Ekstrapramidal motorik bozukluklar
Tardiv diskinezi (TD)
Nelere dikkat etmeliyim
- İstemsiz olarak ağzınızla çiğneme veya şapırtı hareketi yapıyorsunuz.
- İstemsiz olarak bir veya birkaç organınız hareket ediyor.
Bunların anlamı ve yapabilecekleriniz
- Bir hekime başvurun.
- Hekiminizle doz azaltışı, antipsikotik ilaçların değiştirilmesi veya ek ilaçlar konusunda görüşün.
Cinsel veya endokrin (hormonsal) bozukluklar
Nelere dikkat etmeliyim
- Cinsellik konusunda daha az isteğiniz var.
- Cinsel bakımdan uyarılma ve orgazm olma konusunda sorunlarınız var.
- Regl olmuyorsunuz.
- Boşalamıyorsunuz.
Bunların anlamı ve yapabilecekleriniz
- Bu sorunları açık biçimde dile getirmekten çekinmeyin!
- Bunlar belirli antipsikotik ilaçlarda ve antidepresanlarda görülür.
- Bir hekime başvurun.
- Prolaktin seviyesini ölçtürün; ayrıca kadınsanız östrojen, erkekseniz testosteron seviyesini de ölçtürün.
- Hekiminizle doz azaltışı, antipsikotik ilaçların değiştirilmesi veya ek ilaçlar konusunda görüşün.
Kilo alma
Nelere dikkat etmeliyim
- Belirgin ölçüde daha iştahlısınız ve daha sık acıkıyorsunuz, genellikle tatlıları ve yağlı yiyecekleri canınız çekiyor.
- Birdenbire eskiye oranla çok daha fazla yemek yemeye başladınız.
- Kolay kolay kendinizi tok hissetmiyorsunuz.
- Kısa sürede çok fazla kilo alıyorsunuz.
Bunların anlamı ve yapabilecekleriniz
- Bu yan etkiler belirli antipsikotik ilaçlarda, belirli antidepresanlarda ve belirli faz profilaksilerinde ortaya çıkar; özellikle de bunlar birlikte alındığında.
- Bir hekime başvurun.
- Hekiminizle ilaçların değişip değişemeyeceğini konuşun.
- Kendinize bir diyet programı yaptırın.
- Özel antrenman programları hakkında bilgi alın.
- Yeme alışkanlıklarınızı kontrol etmeyi veya değiştirmeyi deneyin.
Ruhsal yan etkiler
Nelere dikkat etmeliyim
- Konsantre olamıyorsunuz.
- Kendinizi uykulu ve güçsüz hissediyorsunuz.
- Çok uzun süre uyuyorsunuz.
- Uzun süre dikkatli kalmakta zorlanıyorsunuz.
- Hafızanızın kötüleştiği duygusuna kapılıyorsunuz.
Bunların anlamı ve yapabilecekleriniz
- Bunların nedeni hastalık veya ilaçların yan etkisi olabilir.
- Bir hekime başvurun.
- Hekiminizle olası nedenleri araştırın.
- Bir nöropsikolojik testin mümkün olup olmadığını sorun. Bu testte, bilişsel yetenekleriniz hakkındaki gözlemlerinizin çeşitli testlerle objektif hale getirilmesine çalışılır.
- Hekiminizle ilaçların değişip değişemeyeceğini konuşun.
- Özel alıştırma programları hakkında bilgi alın, örneğin CogPack veya meta bilişsel alıştırma.
Vejetatif yan etkiler
Nelere dikkat etmeliyim
- Başınız dönüyor.
- Kalbiniz tekliyor veya aşırı güçlü atıyor.
- Peklik çekiyorsunuz veya ishalsiniz.
- Ağız kuruluğu veya salya akımı hissediyorsunuz.
- Kötü uyuyorsunuz.
- Eskisinden daha kötü gördüğünüzü hissediyorsunuz.
Bunların anlamı ve yapabilecekleriniz
- Yan etkilerin çoğu başlangıçta ortaya çıkar ve sonradan kendiliğinden yok olur.
- Bir hekime başvurun ve olası terapiler hakkında görüşün; örneğin ağız kuruluğuna karşı sakız, uyku bozukluklarına karşı uyku ilaçları ve benzerleri.
