Bipolar bozukluklar hakkındaki bilgiler

Teşhis nasıl koyulur?

Teşhis, hastanın anlattığı güncel ruhsal şikayetlerden ve davranış değişikliklerinden çıkar. Daha bu fazda hastanın onayı ile aile bireylerini veya dostları devreye sokmanın yararlı olduğu görülmüştür. Ek bilgiler sayesinde bugüne kadar olan seyir daha iyi anlaşılabilir, hastalara "normal" gelen ruh hali dalgalanmaları da çevredekiler tarafından dahi iyi fark edilebilir. Bu önemlidir, çünkü idrak edilen ve gözlenen davranışlar genellikle birbirinden farklıdır.

Terapistiniz "life charts" yardımı ile sizinle hastalığınızın seyrini çizebilir. Burada ruh hali dalgalanmaları özel yaşam olayları, ilaç değişimleri vb. ile birlikte (kağıda veya PC'ye) kaydedilir. Bu, doğru teşhis, tedavi, prognoz vb. için değerli ipuçları sağlayabilir.

Tiroit bozukluğu gibi organik bir nedenin olup olmadığının tespiti için bedensel bir muayene gerekli olabilir (kan tahlili, bilgisayar tomogrofisi vb.). Bir pipolar hastaya konulan teşhis "klinik teşhistir", yani hastalığın varlığını veya yokluğunu kanıtlayabilecek laboratuvar değerleri yoktur.

Teşhis, teşhissel kriterlerle konur. Almanya'da „Ruhsal bozuklukların uluslar arası klasifikasyonu"nun onuncu versiyonu (ICD-10) kullanılmaktadır. Aşağıdaki tabloda, tek tek fazların teşhisinin konulmasında kullanılan kriterler görülmektedir.
Maalesef bipolar hastalıkların teşhisi bugün de çok geç konulmaktadır. Ve bu da, etkin bir tedaviye çok geç başlanabildiği anlamına gelmektedir. Günümüzde ilk hastalık epizotunun ortaya çıkması ile doğru teşhisin konulması arasında ortalama on yıl geçmektedir. Hastaların yarısının doğru teşhise dayanan bir tedavi almadıkları tahmin edilmektedir.

ICD-10 veya DSM-IV'e göre teşhis kriterleri

Epizot tipi: Manik epizot
A. Bir hafta devam eden, aşırı duygulu/coşkulu veya öfkeli, anormal ve sürekli artan tipik periyot.

B. Ruh hali bozukluğu periyodu esnasında aşağıdaki semptomlardan üçü (veya daha fazlası) önemli bir dereceye kadar dirençle artar:

  • Aşırı öz saygı veya büyüklük duygusu
  • Uyku ihtiyacının azalması (örneğin hasta üç saatlik uykudan sonra kendini dinlenmiş hisseder)
  • Normalden fazla konuşkanlık veya konuşma ihtiyacı
  • Fikirlerin dağınıklığı veya düşüncelerin dağılma duygusu
  • Dalgınlık (dikkat hafifçe dıştan gelen anlamsız uyarılara kayar)
  • Hedefe yönelik faaliyetlerin artmaması (işte, okulda sosyal veya cinsel veya psikomotorik huzursuzluk)
  • Kötü sonuçlara varma potansiyeli taşıyan aşırı eğlence (örneğin dizginsiz satın alma, cinsel patavatsızlık veya düşüncesiz ekonomik yatırımlar)

C. Semptomlar karma epizot kriterleri ile uyuşmaz.

D. Ruh hali bozukluğu, mesleki alanda, mutat olmayan sosyal aktivitelerde veya başkaları ile ilişkide belirgin kısıtlama yapabilecek veya hastaneye yatırılmaya yetecek kadar ağırdır. Bu yolla hastanın kendisine veya başkalarına zarar vermesi önlenmeye çalışılır.

E. Semptomların nedeni doğrudan bir madde (örneğin uyuşturucu, ilaçlar veya diğer uygulamalar) veya genel tıbbi tespit (örneğin aşırı tiroit fonksiyonu) değildir.

Epizot tipi: Hipomanik epizot

A. Aşırı coşkulu veya öfkeli ruh halini içeren tipik periyot, en azından dört gün devam eder ve diğer mutat olmayan depresif ruh halinden belirgin ölçüde farklıdır.

B. Ruh hali bozukluğu fazında aşağıdaki semptomlardan (ruh hali öfkeli ise dört) üçü (veya daha fazlası) belirli bir dereceye kadar sürekli olarak mevcuttur:

  • Aşırı öz değer duygusu veya büyüklük kuruntusu
  • Azalan uyku ihtiyacı (örneğin hasta üç saatlik uykudan sonra kendini dinlenmiş hisseder), normalden fazla konuşma veya konuşma ihtiyacı
  • Fikirlerin dağılması veya düşüncelerin dağılma deneyimi
  • Dalgınlık (dikkat hariçten gelen uyarılara yönelir)
  • Hedefe yönelik faaliyetlerin artması (sosyal, mesleki veya okulda; cinsel veya psikomotorik huzursuzluk)
  • Kötü sonuçlar doğurabilecek eğlencelere aşarı düşkünlük (örneğin sınırsız satın alma isteği, cinsel gevezelik veya düşüncesiz ekonomik yatırımlar)

C. Epizota, semptomsuz olduğu sürece kişi için karakteristik olmayan açık bir etki biçimi değişikliği eşlik eder.

D. Ruh hali bozukluğu ve ortaya çıkışının değişkenliği başkaları tarafından gözlemlenir.

E. Epizot sosyal veya mesleki yaşamda tipik kısıtlamalara neden olacak veya bir hastalık durumu yaratacak kadar ağır değildir ve psikotik karakteristikler görülmez.

F. Semptomların nedeni doğrudan bir madde (örneğin uyuşturucu, ilaçlar veya diğer uygulamalar) veya genel tıbbi tespit (örneğin aşırı tiroit fonksiyonu) değildir.

Epizot tipi: Depresif epizot

A. İzleyen semptomların beşi (veya daha fazlası) aynı iki haftalık periyotta görülür ve eski faaliyetlerin değişimi anlamına gelirler.

  • Depresif ruh hali hemen hemen her gün olmak kaydıyla bütün günü kapsar, ya kişinin kendisi tarafından bildirilir (kendisini üzgün/kederli veya boş hisseder) veya başkaları tarafından gözlemlenir (örneğin hasta ağlamaklı gözükür). Not: Çocuklarda ve yeni yetişenlerde öfkeli ruh hali olabilir.
  • Bütün gün boyunca hemen hemen bütün faaliyetlere karşı belirgin ilgisizlik ve hemen hemen her gün (hastanın kendisi tarafından belirtilir veya dışarıdan gözlemlenir)
  • Diyet yapmaksızın önemli kilo kaybı veya kilo alma (örneğin bir ay içinde vücut ağırlığının %5'ten fazla artması) veya hemen her gün iştahın artması ve azalması
  • Hemen hemen her gün uykusuzluk veya aşırı uyku ihtiyacı
  • Hemen hemen her gün psikomotorik huzursuzluk veya ihmalkarlık (sadece hasta huzursuzluk duygusu veya bitkinliğini ifade etmez, başkaları tarafından da gözlemlenir)
  • Neredeyse her gün bitkinlik veya enerjinin kaybedilmesi
  • Hemen hemen her gün değersizlik duygusu veya tipik veya makul olmayan suçluluk duygusu (kendini kandırmaya dayanabilir), (bu suçluluk sadece hasta oluşundan kendini sorumlu tutma şeklinde değildir)
  • Düşünme veya konsantre olma yeteneğinin azalması veya hemen hemen her gün kararsızlık (hasta ya kendisi bildirir veya başkaları tarafından gözlemlenir)
  • Tekrarlanan ölüm düşüncesi (ölümden makul korku biçiminde değil), özel bir plan olmaksızın tekrarlanan intihar düşüncesi veya bir intihar teşebbüsü veya intihar için ayrıntılı bir plan

B. Bu semptomlar karma fazın semptomlarına ait kriterlere uymaz.

C. Semptomlar klinik olarak önemli ağrılara veya sosyal, mesleki veya başka alanlarda önemli kısıtlamalara neden olurlar.

D. Semptomların nedeni doğrudan bir madde (örneğin uyuşturucu, ilaçlar veya diğer uygulamalar) veya genel tıbbi tespit (örneğin aşırı tiroit fonksiyonu) değildir.

E. Semptomlar yas/matem durumlarında ortaya çıkarlar, örneğin çok sevilen birisinin kaybı. Semptomlar iki aydan daha uzun sürer veya tipik bir işlevsel kısıtlama ile karakterize olurlar; değersizlik duygusu ile patolojik meşguliyet, intihar düşüncesi, psikomotorik yavaşlama.

 

Sayfa başına dön